Bahasa Gaelik Skotlandia

Dari Wikipedia bahasa Indonesia, ensiklopedia bebas
Langsung ke: navigasi, cari
Scottish Gaelic
Gàidhlig na h-Alba
Lafal [ˈkɑːlʲəkʲ nə haˈɫapə]
Dituturkan di Skotlandia, Kanada
Wilayah Scottish Highlands, Western Isles, Cape Breton, Nova Scotia; formerly all of mainland Scotland except the south-eastern part (parts of Lothian and Borders).
Jumlah penutur 58,652 (Scotland, 2001 census) (See also External links below)  (tidak ada tanggal)
Rumpun bahasa
Status resmi
Bahasa resmi di Skotlandia
Diatur oleh Bòrd na Gàidhlig
Kode-kode bahasa
ISO 639-1 gd
ISO 639-2 gla
ISO 639-3 gla

Bahasa Gaelik Skotlandia (Gàidhlig) dipertuturkan oleh sekitar 60.000 jiwa di Skotlandia (Alba), terutama di Highlands (a' Ghaidhealtachd) dan di Western Isles (Na h-Eileanan an Iar), namun juga di Glasgow (Glaschu), Edinburgh (Dùn Eideann) dan Inverness (Inbhir Nis). Ada juga komunitas penutur Gaelik kecil di Kanada, terutama di Nova Scotia (Alba Nuadh) dan di pulau Cape Breton (Eilean Cheap Breatainn). Penutur lainnya dapat ditemukan di Australia (Astràilia), Selandia Baru dan Amerika Serikat (Na Stàitean Aonaichte).

Sejarah[sunting | sunting sumber]

Bahasa Gaelik Skotlandia juga berhubungan dekat dengan bahasa Manx dan Irlandia dan dibawa ke Skotlandia sekitar abad ke-4 M oleh orang-orang Skotlandia dari Irlandia. Bahasa Gaelik Skotlandia dituturkan di seluruh Skotlandia (selain dari daerah agak ke tenggara dan timur laut) antara abad ke-9 dan 11, namun mulai mundur ke utara dan barat dari abad ke-11 dst. Seluruh logat bahasa Gaelik Skotlandia secara berkaitan dapat dimengerti, dan bahasa Irlandia tertulis dapat dimengerti dalam tingkat luas.

Tulisan bahasa Gaelik Skotlandia yang dapat dimengerti dari awal ialah catatan dalam Book of Deer yang ditulis di Skotlandia timur laut di abad ke-12, walau keberadaan bahasa Gaelik Klasik tertulis yang umum tersembunyi luas dari perbedaan antara bahasa Gaelik Skotlandia dan Irlandia.

Alfabet Bahasa Gaelik Skotlandia[sunting | sunting sumber]

Bahasa Gaelik Skotlandia ditulis dengan hanya 18 huruf yang masing-masing darinya disebutkan setelah satu pohon atau sesemakan. Seluruh huruf mati memiliki lebih daripada 1 pengucapan yang bergantung pada kedudukannya dalam kata dan huruf hidup mendahului atau mengikutinya.

Tanda huruf hidup (Àà, Èè, Ìì, Òò and Ùù) menandai versi panjang huruf hidup, namun tak dianggap sebagai huruf terpisah. Tulisan Gaelik (uncial) yang lebih tua atau "corr litir" telah tak digunakan selama beberapa abad di Skotlandia, dan telah tak digunakan dalam bahasa Gaelik cetak. Tulisan uncial tetap digunakan di Irlandia pada tanda jalan dan pemberitahuan umum. Ortografi bahasa Gaelik Skotlandia diatur di akhir 1970-an.

Pengucapan[sunting | sunting sumber]

Huruf mati dan bunyi rangkap[sunting | sunting sumber]

Fuaimreagan (huruf mati)[sunting | sunting sumber]

[i] i, io

[e] e, ea, ei

[ε] ea

[a] a, ai, ea

[O] o, oi, eo

[o] o, (oi)

[u] u, ui, iu

[X] agh/adh, oi

[uu] (ui)

[i:] ì, ìo

[e:] é, éi, eu

[ε:] è, èi

[a:] à, ài, eà

[O:] ò, òi, eò

[o:] ó, ói

[u:] ù, ùi, (iù), iùi, (u), io

[X:] agh/adh+huruf hidup

[uu:] ao, aoi

Dà-Fhoghair (huruf rangkap)[sunting | sunting sumber]

[iuh] ia

[uuh] ua

[ia] eu

[ai] ai

[ei] ei

[Xi] oi/ei/ai

[uui] ui/aoi

[au] a/ ea

[Xu] o

Connragan (huruf mati)[sunting | sunting sumber]

Connragan leathann atau huruf mati keras ialah yang didahului atau diikuti a, o atau u. Connragan caola atau huruf mati lembut ialah yang didahului atau diikuti i atau e. Kebanyakan huruf mati mengucapkan pengucapan berbeda bergantung pada apakah muncul di awal kata atau yang lainnya.

Huruf mati di depan kata-kata bahasa Gaelik dalam berubah dalam bermacam konteks. Proses ini dikenal sebagai "lenition" dan melibatkan penambahan <h> setelah huruf depan. Huruf yang ditimbulkan ialah suathaich atau bunyi desah.

Suathaich (bunyi desah)[sunting | sunting sumber]

bh, mh [v, w]

ch [x]

dh, gh [γ]

fh

ph [f]

sh, th [h]

Ungkapan dasar[sunting | sunting sumber]

  • Bahasa Gaelik: Gàidhlig (GAH-lick)
  • selamat datang: fàilte (FAL-tyuh)
  • selamat tinggal: mar sin leat (mar SHIN let)
  • tolong: mas e do thoil e (mah SHEH daw HOL eh)
  • terima kasih: tapadh leat (TAH-pah let)
  • maaf: tha mi duilich (hah mee DOO-leekh)
  • itu: am fear sin (am fer SHIN)
  • berapa banyak?: cia mheud (kah VIT)
  • Bahasa Inggris: Beurla (BYER-luh)
  • ya: tha (hah)
  • tidak: chan eil (chan YIL)
  • saya tidak mengerti: chan eil mi a' tuigsinn (khan YIL mee uh TOOK-shin)
  • di mana kamar mandinya?: càit a bheil an taigh beag? (KATCH-uh vil an TUH-eeh bik)
  • penghormatan umum: slàinte (SLAN-tyuh)

Pranala luar[sunting | sunting sumber]